Vì sao hệ điện mặt trời mới lắp vẫn không đạt sản lượng thiết kế?

Một trong những câu hỏi mà Anh Đức Energy thường nhận được sau khi bàn giao hệ thống là:

“Tại sao hệ điện mặt trời mới lắp nhưng sản lượng điện thực tế lại thấp hơn so với dự kiến?”

Nhiều khách hàng cho rằng hệ thống mới phải hoạt động đúng 100% công suất thiết kế. Tuy nhiên, trong thực tế vận hành, sản lượng điện mặt trời luôn chịu tác động bởi nhiều yếu tố khác nhau.

Đáng chú ý, có những trường hợp toàn bộ thiết bị đều hoạt động bình thường nhưng sản lượng vẫn thấp hơn mong đợi.

Vậy đâu là nguyên nhân?

Sản lượng thiết kế và sản lượng thực tế khác nhau như thế nào?

Khi tư vấn dự án, đơn vị thi công thường tính toán sản lượng dựa trên:

• Công suất lắp đặt của hệ thống.
• Dữ liệu bức xạ mặt trời khu vực.
• Hướng và độ nghiêng mái nhà.
• Điều kiện vận hành tiêu chuẩn.

Đây được gọi là sản lượng dự kiến.

Trong thực tế, hệ thống sẽ chịu thêm nhiều yếu tố làm giảm hiệu suất, vì vậy sản lượng thực tế có thể thấp hơn mức tính toán ban đầu.

Nguyên nhân thứ nhất: Thời tiết không giống dữ liệu trung bình

Các phần mềm thiết kế thường sử dụng dữ liệu bức xạ trung bình nhiều năm.

Tuy nhiên thực tế có thể xuất hiện:

• Mưa kéo dài.
• Nhiều ngày nhiều mây.
• Ô nhiễm không khí.
• Độ ẩm cao.

Những yếu tố này làm giảm lượng bức xạ mặt trời đến tấm pin.

Nguyên nhân thứ hai: Nhiệt độ quá cao

Nhiều người nghĩ trời càng nóng thì điện mặt trời phát càng nhiều.

Thực tế hoàn toàn ngược lại.

Tấm pin mặt trời hoạt động hiệu quả nhất trong điều kiện tiêu chuẩn khoảng 25°C.

Khi nhiệt độ bề mặt pin tăng lên 60-70°C vào buổi trưa, hiệu suất phát điện có thể giảm đáng kể.

Đây là hiện tượng hoàn toàn bình thường của công nghệ quang điện.

Nguyên nhân thứ ba: Bóng che trên mái nhà

Một số vật cản tưởng chừng không đáng kể như:

• Bồn nước.
• Trụ anten.
• Cây xanh.
• Nhà hàng xóm.

Có thể tạo ra vùng bóng che trên bề mặt pin.

Chỉ một phần nhỏ tấm pin bị che khuất cũng có thể ảnh hưởng đến hiệu suất của cả chuỗi pin.

Nguyên nhân thứ tư: Bụi bẩn trên tấm pin

Sau một thời gian vận hành, bụi bẩn tích tụ trên bề mặt kính làm giảm khả năng hấp thụ ánh sáng.

Tình trạng này thường xuất hiện tại:

• Khu vực gần đường giao thông.
• Nhà xưởng sản xuất.
• Công trình gần biển.
• Khu vực nhiều bụi xây dựng.

Việc vệ sinh định kỳ giúp duy trì sản lượng ổn định.

Nguyên nhân thứ năm: Điện lưới yếu hoặc tụt áp

Đây là nguyên nhân rất phổ biến nhưng thường bị bỏ qua.

Nhiều khách hàng chỉ tập trung vào tấm pin và inverter mà không đánh giá chất lượng điện lưới tại khu vực.

Nếu công trình nằm:

• Cuối tuyến điện.
• Xa trạm biến áp.
• Khu vực có nhiều phụ tải lớn.

Điện áp lưới có thể thường xuyên xuống thấp.

Khi đó inverter sẽ:

• Giảm công suất phát điện.
• Hạn chế lượng điện hòa lưới.
• Thậm chí tạm ngừng hoạt động để bảo vệ hệ thống.

Nguyên nhân thứ sáu: Tác động từ phụ tải công suất lớn gần khu vực

Trong quá trình khảo sát thực tế, Anh Đức Energy đã ghi nhận nhiều trường hợp sản lượng điện mặt trời giảm khi gần khu vực có:

• Xưởng hàn cơ khí.
• Nhà máy sản xuất.
• Máy nén khí công suất lớn.
• Thiết bị công nghiệp vận hành liên tục.

Các phụ tải này gây dao động điện áp và làm giảm chất lượng điện năng trên lưới điện địa phương.

Nguyên nhân thứ bảy: Hệ thống chưa được tối ưu cấu hình

Một số trường hợp xảy ra lỗi như:

• Cấu hình inverter chưa phù hợp.
• Chưa cập nhật firmware.
• Chưa tối ưu thông số vận hành.
• Cài đặt giới hạn công suất.

Các lỗi này không làm hệ thống ngừng hoạt động nhưng có thể ảnh hưởng đến sản lượng.

Nguyên nhân thứ tám: Kỳ vọng vượt quá điều kiện thực tế

Một số khách hàng so sánh sản lượng của mình với hệ thống khác có cùng công suất.

Tuy nhiên mỗi công trình có:

• Vị trí địa lý khác nhau.
• Điều kiện mái khác nhau.
• Chất lượng điện lưới khác nhau.
• Mức độ che bóng khác nhau.

Do đó sản lượng không thể giống nhau hoàn toàn.

Làm thế nào để đánh giá chính xác?

Thay vì chỉ nhìn vào số kWh tạo ra mỗi ngày, cần đánh giá toàn diện:

Hiệu suất hệ thống

So sánh sản lượng thực tế với điều kiện bức xạ thực tế.

Dữ liệu inverter

Kiểm tra biểu đồ công suất theo thời gian.

Chất lượng điện lưới

Đo điện áp tại các thời điểm khác nhau trong ngày.

Tình trạng mái và tấm pin

Kiểm tra bóng che và độ sạch của bề mặt pin.

Kết luận

Một hệ điện mặt trời mới lắp đặt nhưng chưa đạt sản lượng thiết kế không đồng nghĩa với việc hệ thống bị lỗi.

Trong nhiều trường hợp, nguyên nhân đến từ các yếu tố bên ngoài như thời tiết, nhiệt độ, bóng che, điện cuối nguồn hoặc chất lượng điện lưới không ổn định.

Đó là lý do vì sao việc khảo sát kỹ thuật trước đầu tư và theo dõi dữ liệu vận hành sau khi lắp đặt đóng vai trò rất quan trọng.

Tại Anh Đức Energy, ngoài việc thiết kế công suất phù hợp, chúng tôi còn đánh giá các yếu tố về điện lưới, phụ tải khu vực và khả năng mở rộng hệ lưu trữ ESS nhằm giúp khách hàng khai thác tối đa hiệu quả của hệ thống điện mặt trời trong suốt vòng đời vận hành.