Sự xuất hiện của các tấm pin năng lượng mặt trời công suất lớn từ 550W đến hơn 700W đã tạo ra một thách thức mới trong thiết kế kết cấu điện mặt trời áp mái.
So với các module thế hệ trước, các tấm pin hiện đại có:
- Chiều dài lớn hơn.
- Trọng lượng nặng hơn.
- Diện tích bề mặt lớn hơn.
Điều này làm gia tăng nguy cơ:
- Võng module.
- Rung động do gió.
- Biến dạng khung nhôm.
- Ứng suất lên tế bào quang điện.
Chính vì vậy, nhiều đơn vị EPC hiện nay đã áp dụng giải pháp gia cố thanh đỡ giữa (center support rail hoặc support bar) nhằm tăng độ cứng cho hệ thống và giảm tải trọng tác động lên module.
Nhưng liệu đây có phải là giải pháp bắt buộc hay chỉ là biện pháp bổ sung trong một số trường hợp đặc biệt?
Thanh đỡ giữa là gì?
Thanh đỡ giữa là một rail hoặc thanh support được bố trí tại khu vực trung tâm của module nhằm tạo thêm điểm tựa cho tấm pin.
Khác với cấu hình truyền thống chỉ sử dụng hai rail chính ở hai đầu vùng kẹp (clamp zone), hệ thống có thanh đỡ giữa sẽ tạo thêm một điểm chịu lực ở khu vực dễ phát sinh độ võng nhất.
Mục tiêu của giải pháp này là:
- Giảm độ võng trung tâm.
- Phân bố tải trọng đều hơn.
- Hạn chế rung động.
- Giảm ứng suất cơ học lên tế bào quang điện.
Vì sao module công suất lớn cần được xem xét gia cố?
Kích thước module ngày càng lớn
Các module TOPCon hiện nay phổ biến ở mức:
- 550W.
- 600W.
- 650W.
- 700W.
Chiều dài thường từ 2,2–2,4 mét.
Khi chiều dài tăng lên, khả năng võng tự nhiên của kết cấu cũng tăng theo nguyên lý cơ học dầm chịu tải.
Trọng lượng bản thân lớn hơn
Một module công suất lớn hiện nay thường nặng:
- 30 kg.
- 32 kg.
- 35 kg.
- Trên 38 kg đối với một số dòng kính kép.
Tải trọng này liên tục tác động lên rail và điểm kẹp trong suốt vòng đời vận hành.
Gió tạo ra tải trọng động
Ngoài trọng lượng bản thân, tải trọng gió là nguyên nhân quan trọng làm tăng biến dạng module.
Nhiều nhà sản xuất chỉ rõ rằng vị trí kẹp, khoảng cách rail và thiết kế kết cấu phải phù hợp với tải trọng cơ học được thử nghiệm theo tiêu chuẩn IEC 61215.
Đối với các khu vực:
- Ven biển.
- Nhà xưởng mái cao.
- Vùng có bão.
ứng suất cơ học do gió thường lớn hơn nhiều so với tải trọng tĩnh của module.
Gia cố thanh đỡ giữa mang lại lợi ích gì?
Giảm độ võng của module
Đây là lợi ích rõ ràng nhất.
Khi có thêm điểm đỡ ở giữa:
- Khoảng vượt nhịp giảm.
- Mô-men uốn giảm.
- Độ võng trung tâm giảm đáng kể.
Điều này đặc biệt hiệu quả đối với các module dài trên 2,2 mét.
Hạn chế nguy cơ micro-crack
Micro-crack thường xuất hiện khi tế bào silicon phải chịu ứng suất kéo – nén lặp đi lặp lại trong thời gian dài.
Việc giảm độ võng giúp:
- Giảm biến dạng cơ học.
- Giảm ứng suất trên cell.
- Hạn chế nguy cơ nứt vi mô.
Đây là một trong những lý do khiến nhiều chủ đầu tư công nghiệp lựa chọn phương án bổ sung support bar ngay từ giai đoạn thiết kế.
Tăng khả năng chịu tải gió
Một số hướng dẫn lắp đặt của nhà sản xuất cho phép sử dụng thêm thanh đỡ trung tâm để tăng khả năng chịu tải cơ học của module trong những cấu hình lắp đặt đặc biệt.
Điều này đặc biệt hữu ích với:
- Nhà xưởng cao tầng.
- Hệ thống gần biển.
- Dự án có yêu cầu tuổi thọ dài hạn.
Giảm rung động trong vận hành
Khi tốc độ gió lớn, module có thể xuất hiện dao động nhỏ liên tục.
Thanh đỡ giữa giúp:
- Tăng độ cứng tổng thể.
- Giảm biên độ rung.
- Giảm tải trọng chu kỳ lên khung nhôm và điểm kẹp.
Khi nào nên bổ sung thanh đỡ giữa?
Không phải hệ thống nào cũng cần.
Giải pháp này thường được cân nhắc khi:
Module có chiều dài lớn
Các module từ 600W trở lên thường là đối tượng phù hợp nhất.
Khoảng cách rail lớn
Nếu điều kiện mái khiến khoảng cách giữa các rail không thể rút ngắn theo khuyến nghị thì support bar có thể là giải pháp bổ sung hiệu quả.
Khu vực gió mạnh
Các dự án:
- Ven biển.
- Cao tầng.
- Nhà xưởng rộng.
thường được khuyến nghị đánh giá tải trọng gió kỹ lưỡng trước khi quyết định bố trí rail giữa.
Yêu cầu tuổi thọ cao
Đối với các dự án đầu tư dài hạn trên 25 năm, việc giảm ứng suất cơ học ngay từ đầu thường mang lại hiệu quả kinh tế tốt hơn so với xử lý sự cố sau này.
Những lưu ý quan trọng khi gia cố
Không được đỡ trực tiếp vào mặt kính
Thanh support phải làm việc thông qua khung module hoặc cấu hình được nhà sản xuất cho phép.
Tạo điểm tỳ trực tiếp lên kính có thể gây ứng suất tập trung và làm tăng nguy cơ nứt kính.
Tuân thủ vùng kẹp (Clamp Zone)
Nhiều nhà sản xuất quy định rất rõ vị trí kẹp và vùng chịu tải cho từng loại module. Việc thay đổi vị trí đỡ ngoài phạm vi cho phép có thể ảnh hưởng đến độ bền cơ học và điều kiện bảo hành.
Không thay thế việc tính toán kết cấu
Thanh đỡ giữa không phải giải pháp để bù đắp cho thiết kế sai.
Nếu:
- Rail quá yếu.
- Xà gồ không đủ khả năng chịu lực.
- Tải trọng gió không được tính toán.
thì việc bổ sung support bar cũng không giải quyết triệt để vấn đề.
Góc nhìn từ thực tế thi công
Trong các dự án điện mặt trời áp mái sử dụng module công suất lớn hiện nay, xu hướng bổ sung thanh đỡ giữa đang ngày càng phổ biến.
Tuy nhiên, giải pháp này phát huy hiệu quả nhất khi được đưa vào ngay từ giai đoạn thiết kế kết cấu thay vì lắp thêm sau khi hệ thống đã xuất hiện hiện tượng võng hoặc rung động.
Kinh nghiệm thực tế cho thấy chi phí tăng thêm cho một rail hỗ trợ thường rất nhỏ so với chi phí thay thế module hoặc khắc phục các vấn đề liên quan đến micro-crack và biến dạng cơ học trong tương lai.
Kết luận
Gia cố thanh đỡ giữa cho tấm pin solar là một giải pháp kỹ thuật hiệu quả nhằm giảm độ võng, hạn chế rung động và tăng độ bền cho các module công suất lớn. Đặc biệt đối với các tấm pin từ 600W trở lên, khu vực có tải trọng gió cao hoặc các dự án yêu cầu tuổi thọ vận hành dài hạn, giải pháp này mang lại nhiều lợi ích đáng kể.
Tuy nhiên, thanh đỡ giữa không thể thay thế cho việc thiết kế kết cấu đúng tiêu chuẩn. Hiệu quả thực sự chỉ đạt được khi khoảng cách rail, vị trí kẹp, tải trọng gió và khả năng chịu lực của toàn bộ hệ thống được tính toán đồng bộ ngay từ đầu.
Một hệ thống điện mặt trời bền vững không chỉ phụ thuộc vào chất lượng module mà còn phụ thuộc vào cách module đó được nâng đỡ trong suốt hơn 25 năm vận hành.

